In Gasselternijveen groeit het besef dat samenleven meer vraagt dan alleen naast elkaar wonen. Daarom organiseerde Dorpscoöperatie de Brug een informatieavond over ‘voorzorgcirkels’. In Gasselternijveen worden ze ‘buurtcirkels’ genoemd.
Piet Wolters zegt dat, nu de overheid zich op steeds meer terreinen terugtrekt en inwoners vaker op zichzelf zijn aangewezen, wordt de kracht van de gemeenschap steeds belangrijker. Hij vertelt dat een en ander mogelijk gemaakt werd dankzij gelden vanuit een gemeentelijke waarderingssubsidie vanwege de betrokkenheid van de Dorpscoöperatie bij het DOS-project. Dit project staat voor Domein Overstijgend Samenwerken en is gericht op het versterken van welzijn, preventie en ondersteuning aan huis. Het doel is om inwoners langer zelfstandig te laten wonen en de vraag naar zwaardere zorg (zoals verpleeghuizen) te verminderen.
Daphne Wiebing, projectleider van het project buurtcirkels leidde de avond op een inspirerende wijze. Zij ondersteunt de Dorpscoöperatie bij het realiseren van de buurtcirkels.
De avond sloot aan bij landelijke ontwikkelingen waarin onder meer Nederland Zorgt Voor Elkaar laat zien hoe zorgzame gemeenschappen kunnen ontstaan: van landelijke gedachte naar regionale praktijk. Daarbij stond centraal dat niet professionele zorg het uitgangspunt is, maar het opbouwen van sterke, gezonde relaties tussen inwoners.
Een veilige basis in de buurt
Een buurtcirkel is in essentie eenvoudig: een groep van ongeveer acht tot vijftien mensen of adressen die met elkaar afspreken dat ze naar elkaar omzien. Dat kan gaan om kleine praktische hulp, een boodschap meenemen, een luisterend oor bieden of simpelweg geregeld contact houden. Juist die eenvoud maakt het krachtig.
Het doel is een veilige basis creëren voor inwoners: een netwerk waarop men kan terugvallen wanneer dat nodig is. Niet als vervanging van professionele zorg, maar als sociaal vangnet waarin bewoners langer zelfstandig en met vertrouwen thuis kunnen blijven wonen.
Begin klein, groei langzaam.
Tijdens de bijeenkomst werd benadrukt dat een buurtcirkel niet begint met structuren of regels, maar met energie. Waar zit enthousiasme? Wie wil initiatief nemen? Wie verbindt mensen?
Succesvolle cirkels starten vaak klein: een paar mensen, een eerste afspraak, een appgroep of juist regelmatig fysiek contact. Een kartrekker of verbinder helpt om de eerste stap te zetten, maar uiteindelijk draait het om gezamenlijke verantwoordelijkheid.
De belangrijkste vragen daarbij zijn:
- wat kan ieder bijdragen;
- waar ligt ieders kracht;
- hoe vaak ontmoet je elkaar;
- welke vorm past bij deze buurt;
- en welke grenzen spreek je met elkaar af.
Iedere cirkel krijgt daarin zijn eigen karakter. Geen vast model, maar ruimte voor maatwerk.
Niet alles hoeft gedeeld te worden
Een belangrijk inzicht uit bestaande cirkels is dat vertrouwen niet betekent dat iedereen alles van elkaar hoeft te weten. Het mag los-vast georganiseerd zijn. Juist doordat mensen elkaar beter leren kennen, ontstaat vanzelf zicht op wie waar hulp kan gebruiken.
Sommigen sluiten aan vanuit praktische betrokkenheid, anderen vanwege gezelligheid of een gedeelde interesse. Een buurtcirkel kan daarom ook starten rondom een gemeenschappelijke activiteit, zoals samen wandelen, koffiedrinken of een leesgroep.
Iedereen heeft iets te geven
Ook wanneer niet iedereen evenveel kan bijdragen, blijft deelname waardevol. Tijdens de avond kwam duidelijk naar voren dat wederkerigheid niet altijd letterlijk hoeft te zijn. Niet iedereen kan dezelfde inzet leveren, maar vrijwel iedereen kan op zijn of haar manier iets betekenen: aanwezigheid, aandacht, ervaring of betrokkenheid.
Tegelijk werd realistisch gesproken over grenzen: niet iedereen kan geholpen worden, en professionele zorg blijft nodig wanneer situaties daarom vragen. Juist heldere verwachtingen maken een buurtcirkel duurzaam.
Trots op wat er al gebeurt
Een drietal dorpsgenoten deelden hun ervaringen met omzien naar elkaar (Hoofdstraat-noord), Boerdijk, Schuttevaerstraat) of hun eerste ervaring met het opzetten van een buurtcirkel. In deze buurten worden op diverse manieren verbindingen gelegd tussen buurtgenoten.
In Gasselternijveen gebeurt al veel informeel. Veel inwoners kijken vanzelfsprekend naar elkaar om. De buurtcirkelgedachte helpt het ‘bestaande omzien’ naar elkaar iets meer vorm te geven — niet zwaar georganiseerd, maar wel toekomstbestendig.
Dat maakt ook dat nieuwe inwoners gemakkelijker kunnen aanhaken. Eerst wordt gezocht naar mensen die willen meedoen; van daaruit kan het groeien.
Gemeenschapskracht als vertrekpunt
De avond maakte duidelijk dat buurtcirkels geen project van bovenaf zijn, maar ontstaan vanuit gemeenschapskracht. Visionaire initiatiefnemers planten een zaadje, maar de groei komt van bewoners zelf.
Een buurtcirkel is daarmee vooral een uitnodiging: kijk eens om je heen. Wie woont dichtbij? Wie zou je kunnen bellen? Waar kun je iets betekenen?
Want hulp blijkt vaak dichterbij dan gedacht.
